Cà vạt có từ bao giờ ?

600 triệu người ngày nay đeo biểu tượng của người Croatia vòng quanh cổ và gần với trái tim. Cho dù bạn có tin hay không, rằng Croatia là quê hương của những chiếc cà vạt hiện đại ngày nay thì các nhà khảo cổ học cũng đã đưa ra những giả thiết hết sức thú vị về lịch sử của chiếc cà vạt, một lịch sử từ rất xa xưa…

Người ta đã và đang tranh cãi nhau rất nhiều về sự ra đời của cà vạt. Quốc gia nào cũng muốn khẳng định đất nước mình là quê hương của cái dải bằng vải diệu kỳ đó. Điều này cũng rất dễ hiểu bởi đến nay cà vạt đã trở thành vật bất ly thân của các yếu nhân trên toàn cầu, nó thể hiện cho phép lịch sự tối thiểu của con người khi tham dự vào các buổi tiệc tùng hay lễ nghi, là phụ tùng không thể thiếu cho các bộ lễ phục của nhiều nước trên toàn thế giới. Và nó cũng là một trong những “phụ tùng” gây đau đầu nhiều nhất, tiêu tốn thời gian nhiều nhất cho nhiều quý ông mỗi khi đứng trước gương soi vào buổi sáng trước khi bắt đầu một ngày làm việc quan trọng.

Khởi nguồn từ La Mã?

Trước đây, người ta cho rằng cà vạt có xuất xứ từ La Mã, bắt nguồn từ những chiếc khăn quấn cho ấm cổ của quân La Mã (gọi là focalium). Chữ này bắt nguồn từ chữ fauces (cổ họng). Sau này có thêm khăn sudarium nghĩa là một loại khăn tay. Thế nhưng cội nguồn của những cái khăn thì theo nhiều sử gia lại chính là sự biến thái của những vòng đeo cổ bằng đá quý hay vò sò, vỏ ốc của người dân Ai Cập.

Các nhà nhân chủng học cũng đồng ý như vậy khi tìm hiểu cội nguồn văn minh của những bộ tộc ở Nam Mỹ và Châu Phi. Cũng giống như nhiều các loại phụ tùng khác của thời trang, khăn cổ cũng là một cách để phân chia giá trị của con người, giai cấp trong xã hội và phân chia thứ bậc trong quân đội. Người nghèo khó thì quàng khăn cũng được mà không có cũng chẳng sao, còn khăn của giới hoàng tộc phải được làm bằng tơ lụa. Màu khăn cũng là tiêu chuẩn để phân thứ bậc trong xã hội như khăn màu đỏ chỉ để dành riêng cho bậc thiên tử hoặc hàng “danh gia vọng tộc”. Binh sĩ La Mã xưa cũng phân chia giai tầng theo màu sắc của những chiếc khăn. Chẳng hạn như binh lính quấn khăn màu xanh, “sĩ quan” quấn khăn vàng, còn khăn đỏ là dành cho bậc tướng lĩnh, được quyền họp bàn với César đại đế. Điều này được thể hiện rất rõ ràng trong những bức phù điêu nổi tiếng về y phục La Mã (năm 113 trước công nguyên) của binh đoàn Trajan.

Thời Trung cổ, những người nô lệ và người lùn đừng bao mơ tưởng đến những chiếc khăn. Người ta không biết nguyên nhân tại sao những người lùn lại bí đối xử kinh bỉ như vậy, nhưng có một giả thuyết cho rằng người xưa coi những người lùn là những kẻ độc ác như quỷ sa tăng, xấu xí và đần độn nên không được quyền đeo khăn quàng cổ, một vật trang sức cao quý. Cho mãi đến tận những năm 60 của thế kỷ 20, người Châu Âu vẫn cho rằng cà vạt không phải là trang sức dành cho người lùn. Ngay cả đến người Trung Quốc cũng có một câu rất mỉa mai, đầy khinh khi về người lùn là “”oải nhân khán trưòng” (người lùn xem hát – chả biết trên sân khấu có gì, chỉ nghe người ta kể lại”. Có thể vì hình dáng của người lùn đã làm xấu đi những chiếc khăn lụa nên mới có sự coi rẻ như vậy? Hay bởi “nền văn minh trang điểm” đã quá coi trọng cái dải lụa bé nhỏ đó? Ngay cả tôn giáo cũng nhờ những chiếc khăn dài quá vai hoặc dài quấn quanh vai để chứng tỏ quyền uy của giới tu sĩ, giám mục, giáo sĩ.

 

Cách thắt caravat – Kiểu 1

Ngay đến các nhà sư Tây Tạng một thời cũng có “cravater” hẳn hoi, y như nhiều tu sĩ của cực lục địa. Với người Tây Tạng, vào dịp hôn lễ, chỉ có các nhà sư hay pháp sư mới có quyền đeo kata (dải lụa hay dải vải) quanh cổ.

Hay Trung hoa Lục địa?

Thế nhưng, vào đến năm 1974, nhiều nhà sử học Tây Âu đã phải giật mình nhìn nhận lại giả thuyết của mình khi ngôi mộ Tần Thủy Hoàng được khám phá một cách tình cờ bởi một số công nhân Trung Quốc. Nhờ khám phá này, chính các học giả uyên bác Trung Quốc mới hiểu ra rằng còn lắm chuyện kỳ lạ ngày xưa, trong đó có “cà vạt” của binh lính. Khoảng 7.500 tượng binh lính bằng đất nung được dựng quanh lăng mộ đều được quàng quanh cổ một khăn lụa được thắt nơ cẩn thận. Và các sử gia phương Tây đều nhất loạt công nhận rằng loại nơ lụa này hao hao giống như loại cà vạt của cựu lục địa khi xưa, và rõ ràng nó xứng đáng là một vật trang sức.

Những pho tượng này có niên đại khoảng năm 221 trước Công nguyên. Và giới sử gia Trung Quốc đã rất hào hứng khi lật ngược lại vấn đề là: Phải chăng Trung Quốc mới đích thực là quê hương của cà vạt? Không một nhà sử học nào trên thế giới dám khẳng định là ngoài đời binh lính thời Tần có sử dụng những chiếc khăn lụa này như một kiểu y phục bắt buộc không.

Ngay cả học giả chuyên về y phục là Sarah Bibbings cũng chưa dám nói gì về cà vạt của Trung Hoa, chỉ dám dè dặt cho rằng những chiếc nơ lụa ở Trung Quốc có thể là một trong những “phụ tùng quanh cổ” xa xưa nhất mà thôi.

Thế kỷ 16 được xem như là một cuộc cách mạng triệt để về y phục tại Châu Âu, và cà vạt không ngoài vòng quay đó. Nếu như tại Pháp và Anh, giới quý tộc đổ xô theo trường phái mốt cổ áo thật to, viền ren và họa tiết diêm dúa thì ở một số quốc gia người ta lại chuộng cổ cồn áo thật nhỏ gọn, để tôn bật cái cà vạt quanh cổ. Khái niệm “tông xẹt tông” (phối màu hòa hợp trong trang phục) hồi đó chưa có nên nên người ta chọn những màu chọi nhau như nước với lửa, chẳng hạn cổ áo xanh lè đi với cà vạt đỏ choé.

Lịch sử đích thực hay sự lóa mắt của ông vua sành điệu?

Vào khoảng năm 1635, khoảng 6 nghìn lính và kỵ binh đã đến Paris để hộ tống vua Louis XIV và giáo chủ Richelieu, trong số đó có một số lượng lớn lính đánh thuê người Croat. Trang phục truyền thống của những người Croat này đã khuấy động sự quan tâm của mọi người trước những chiếc khăn rất đẹp và lạ quấn quanh cổ họ.

Những chiếc khăn này được làm bằng nhiều loại vải khác nhau, phân chia theo thứ bậc, từ những chất liệu vải thông thường dành cho người lính đến chất liệu cotton đẹp và lụa dành cho giới sỹ quan. Người Pháp luôn nhanh nhạy với thời trang đã ngay lập tức bắt chước theo kiểu dáng này, một kiểu dáng cực kỳ mới mẻ đối với các nước Châu Âu. Với những sỹ quan dũng cảm người Pháp đã kinh qua 30 năm chiến tranh thì sự tiện lợi của những chiếc khăn của người Croat là ở chỗ nó khá là thực dụng.

Trái ngược lại với những chiếc cổ cồn thắt nơ phải luôn luôn giữ màu trắng sạch thật cẩn thận, chiếc khăn kiểu này rất đơn giản, chỉ cần quàng lỏng lẻo vòng quanh cổ mà chẳng cần bất cứ sự chăm sóc nào thêm. Nó cũng thanh lịch tựa như một chiếc cổ cồn cao, được hồ cứng, nhưng lại nhẹ nhàng và dễ dàng hơn khi sử dụng mà vẫn tạo được dáng đẹp bên dưới những bộ tóc dài và dầy của những người lính.

Cuộc tranh cãi bất tận: Cravat bắt nguồn từ đâu?

Vào những năm 1650, trong suốt giai đoạn trị vì của vua Louis XIV, chiếc khăn của người Croat đã được chấp nhận ở Pháp, tại triều đình, nơi mà bộ trang phục của người lính đã nhận được sự ngưỡng mộ của rất nhiều người . Thành ngữ thời trang , ’a la croate’ ngay lập tức trở thành một từ tiếng Pháp mới, và nó vẫn còn tồn tại đến ngày nay “la cravate”. Rất nhiều nhà nghiên cứu đã cho rằng tiếng Pháp cho khăn, cà vạt là một cách nói lái từ từ “Croat”. Nhưng một số nguồn tư liệu khác lại nói rằng nguồn gốc của từ cravat là từ một tiếng thổ nhi kỳ “kyrabacs” hoặc tiếng Hungari “korbacs” cả hai đều có nghĩa là “roi da” hoặc “một vật mỏng, dài” hay tiếng “Krawatte” của người Đức, “Corbata” của người “Tây Ban Nha”, hay “Gravata” của người Ý và “Kravatt “ của người Thụy Điển.

Các nhà nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng cái từ Cravat đã có ở Pháp trước khi những người Croat đến. Học giả Eustache Deschamps đã dùng chữ Cravate từ thế kỷ 14, 15 rồi. Xa hơn nữa, nhà điêu khắc Cesare Vecellio đã viết hẳn một quyển sách, trong đó có nhắc chữ cravatta để chỉ những binh sĩ La Mã thắt nơ quanh cổ. Nhiều nhà nghiên cứu còn đưa ra giả thiết là “Cravat” là từ biến tấu của từ “rabats” tiếng Pháp có nghĩa là cái cổ cồn treo.

Dù người ta có tranh cãi về cái tên đến đâu đi nữa, thì có một điều hết sức chắc chắn là: triều đình Pháp thanh lịch và các quân nhân Pháp đã bắt chước những người Croat. Những người lính thường thì bắt đầu trang trí cổ bằng một dải đây buộc, trong khi sỹ quan thì dùng lụa hoặc muslin có những đường thêu tinh tế. Ngay những người nghèo cũng đeo những chiếc cà vạt bằng vải cotton, thỉnh thoảng lại có viền bằng vải taffeta màu đen. Đến thế kỷ 17, cà vạt chính thức được Châu Âu xem như phụ tùng cho lễ phục.

Thời Phục Hưng được xem như giai đoạn khai sinh cho chiếc cà vạt hiện đại, trong khuôn khổ làm dáng quá sức để biểu thị giàu sang. Đàn ông thời Phục Hưng thường khệnh khạng, chải chuối thành ra cà vạt lại chễm chệ trên cổ họ, Với mong muốn rách “cả Châu Âu phải quay về điện Versailles mà trầm trồ”, Vua Louis và đám cận thần đã vắt óc nghĩ ra những cà vạt kỳ khôi nhất, cầu kỳ nhất với chi phí gần bằng thu nhập cả năm ròng của một người nông dân. Tuy nhiên, qua sự sàng lọc của thời gian, chỉ còn những chiếc cà vạt phù hợp nhất với y phục tồn tại được, còn những cái khác rơi ngay vào quên lãng. Nước Pháp đã có cà vạt riêng của mình.

Cà vạt đến nước Anh

Trở về từ cuộc lưu đày biệt xứ, vua Chales II của Anh đem theo trong hành lý một mớ cà vạt kiểu Louis 14. Chính ngài du nhập mốt thắt cà vạt vào xứ sở sương mù, gây nên những cuộc tranh cãi toé lửa. Những người thủ cựu thì khăng khăng với ý kiến cho rằng không nên đề cao văn hóa Pháp vì chỉ có văn hóa Anh mới là thượng đẳng. Nhưng sau đó họ không thể không nhận thấy cà vạt đã góp phần tạo thêm vẻ sang trọng cho đàn ông, miễn là biết cách phối hợp màu sắc và biết cách đeo.

Tuy nhiên những chiếc cà vạt của Chales II đắt đến mức khó tưởng tượng nổI, mỗI chiếc có giá đến trên 5 lần thu nhập bình quân của một ngườI dân thường. Horace Walpole là một trong những người cấp tiến nhất và tung hô cà vạt nhất, đã tổ chức một buổi dạ tiệc toàn thực khách Pháp. Ông cũng đeo một cái cà vạt cho hợp gu, nhưng ông bạn thân thiết của ông là Grinling Gibbons thì lại dè bỉu đến độ đeo một cà vạt bằng gỗ để chơi khăm bạn. Thế nhưng thực khách Pháp lại rất khó chịu với Gibbons và đồng loạt tẩy chay nhân vật này khiến Gibbons đành phải hậm hực ra về.

Nỗi thống khổ của những kẻ chạy theo cà vạt

Tuy nhiên bắt đầu từ thời điểm này thì theo như đại Thi hào Voltaire “cái sự thắt cà vạt là cả một khổ hình cho đấng mày râu, vì nó nhiêu khê và phiền phức quá thể”. Nếu như các quan lại ở Trung Hoa, sáng sớm phải lo chuẩn bị cân đai áo mão để vào chầu thiên tử thì giới quý tộc Châu Âu lại phát sốt lên vì nơ cà vạt. Nơ cà vạt kiểu Steinkerque là loại nơ dành cho lớp trung lưu, cả phụ nữ. Thành thử, một tiêu chuẩn của người vợ tốt thời đó là phải biết thắt nơ cà vạt bởi không phải ông chồng nào cũng có người hầu thắt nơ hộ mỗi ngày được.

 

Cách thắt caravat – Kiểu 2

Cà vạt một thời có cả lỗ, để người ta dắt đuôi nó vào một cái cúc áo cho đỡ vướng. Nhiều quý ông đến khốn nhổ vì cà vạt chấm vào tô súp hay vướng phải lọ muối, lọ đường vừa bất lịch sự, vừa xấu hổ vì vụng về và luộm thuộm. Sau này, cà vạt có lỗ được thay bằng kiểu nhét đuôi vào khe hở giữa hai khuy áo. Bắc Mỹ là một trong những nơi chán kiểu nơ nút quý tộc nhất, nên ra sức giản lược, chỉ một lần thắt duy nhất thay vì xỏ qua xoắn lại. Có thể không đẹp, nhưng đỡ tiêu tốn thời gian vô ích. Là những kẻ khơi mào cho chuyện đeo cà vạt nhưng giới quân nhân lại nhanh chóng trở nên chán ghét việc phải đeo cà vạt này nhiều nhất. Nếu chỉ đơn giản, nhẹ nhàng như chiếc khăn của người Croat thì chẳng nói làm gì, đằng này nó đã trải qua bàn tay “sáng tạo” của quá nhiều người nên đến giờ nó vừa vô tích sự lại rất vướng víu, xoay trở khó khăn, rất bất tiện khi ra chiến trường. Vì vây một số binh sĩ Pháp tự ý tẩy chay cà vạt nhưng chỉ vài ngay sau đã bị trừng phạt thẳng cánh khiến mọi việc đâu lại hoàn đấy. Rồi chính giới sĩ quan trong lúc nhàn hạ lại “thiết kế” thêm một kiểu hành xác mới: cổ cồn dựng đứng và kẹp yếu hầu như gông cùm. Nhưng cũng phải công nhận rằng loại cổ áo này giúp cà vạt đẹp hẳn lên, sang trọng nhưng vẫn rất dũng mãnh. Thế nhưng, một vài kẻ rỗi hơi lại gắn thêm lông bờm ngựa cho sang, thể hiện bản lĩnh người lính hơn, kiến cái cổ của nhiều quý ông trở nên kỳ dị khó tả được.

Rồi lại một sai lầm lớn khi người ta chế ra loại cổ cồn luồn kim loại cho đẹp. Và kết quả là tỷ lệ quân nhân bị thương ở cổ tăng lên đột biến đặc biệt khi giáp lá cà. Cuối cùng các nhà thiết kế cũng đã cải tiến cà vạt, nhưng chỉ mềm hơn, còn dài và rắc rối thì vẫn như cũ, thậm chí dài hơn. Có những cà vạt bằng mousseline dài đến 2 mét, quấn quanh cổ cả mấy vòng, và cuối cùng thắt thành một cái nơ to đùng trước ngực. Nhưng điều phi lý nhất đã diễn ra giữa hai phe cà vạt đen và cà vạt trắng. Lớp thanh niên thích thắt cà vạt đen, còn các bậc lão thành lại chỉ dùng cà vạt trắng. Cuộc chiến này kéo dài đến tận thế kỷ 19. Lớp trẻ cho rằng cà vạt đen mới là sự cấp tiến, còn cà vạt trắng chỉ là trò cổ hủ, trong khi lớp già lại rất bực mình với những chiếc cà vạt đen và cho rằng như thế là đi ngược lại với lề thói cũ.

Đầu thế kỷ 19, nước Anh đã có bộ veston đầu tiên gồm áo đuôi tôm đen, quần dài, áo gilet và sơ mi, cà vạt. Và lúc này cà vạt rất được trọng vọng đến mức, các quý ông phải thắt đến 3 loại cà vạt khác nhau mới đúng điệu Thời kỳ mà “thịnh vượng nhất” của cà vạt ở Anh là vào giữa thế kỷ 19, khi mỗi ngày, người ta phải thắt đến 3 cà vạt thì mới được coi là “đúng điệu”. Chưa hết, riêng cái nơ cho cà vạt đã “làm tình làm tội” người ta không ít: nó phải được làm bằng tơ lụa cực mềm và nhẹ, không phải đơn giản như ngày nay. Tóm lại, mặc dù chỉ là một” phụ kiện” cho quần áo nhưng bản thân cà vạt cũng có “phụ kiện” cho riêng nó.

Và chẳng bao lâu sau, cũng như mắt kính, cái cà vạt trở thành vật không thể thiếu của giới trí thức. Thời này, cà vạt có đến tận 16 kiểu thắt, điều đó đủ cho thấy độ “đỏm dáng” của các quý ông. Ở Pháp, văn hào Balzac có một ông bạn thân mang tên Emile Marc de Saint Hilaire, chính ông này đã viết hẳn một tácp phẩm viết về các kiểu thắt nơ chỉnh nút và thật buồn cười là chính Balzac lại là người viết lời bạt của cuốn sách đó. Trong đó, có đoạn “Cà vạt không chỉ là một biện pháp phòng chống cảm cúm, ho hen, dị ứng, đau răng (?) mà còn là một kiểu trang điểm thanh lịch, nói lên trình độ của người sử dụng, cho ta biết rõ đâu là con người thực tài, đâu là kẻ giả danh trí thức. Bản thân tôi từng bị cà vạt đánh lừa và phải tỏ ra rất cẩn thận khi xét người qua cà vạt…”. Thi hào Byron bị mang tiếng là phát minh ra kiểu nơ con bướm, nhưng trong thực tế, ông chẳng liên quan gì đến cà vạt cả. Trong giới văn nghệ sĩ, nhiều người đã quyết tâm không vất vả vì cà vạt làm gì cho mệt mà để cổ được nhẹ nhõm, mát mẻ. Ngược lại, ông Thomas Lipton, ông tổ của danh trà Lipton ngày nay, lại hết sức mê thích nơ cà vạt, nên đã cho ra nhiều kiểu nơ con bướm.

Cà vạt 3 mảnh, sự khởi nguồn của cà vạt hiện đại?

Thời kỳ trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất, cà vạt vẫn to như một chiếc tạp dề, che gần kín cả ngực, nên những ông chiều cao khiêm tốn không dám đeo nó, vì e làm trò cho thiên hạ. Kiểu nơ Ascot ra đời, được xem là đơn giản nhất và thuận lợi nhất, bởi nó sử dụng cây kim kẹp chứ không phải thắt nút nhiều lần cho mệt. Thời đó, nhiều gã “đỏm dáng” còn đính cả ngọc trai, đá quý hoặc sang hơn là những viên kim cương lấp lánh lên cà vạt. Nhưng sau chiến tranh thế giới lần I, một phần do chế độ phân phối hà khắc, một phần do những chiếc cà vạt này rất dễ nhàu nát, xoắn lại, vừa mất thẩm mỹ vừa mất công là ủi nhiều lần, nên các quý ông đã chuyển sang kiểu cà vạt 3 mảnh vừa dễ thắt, giữ được hình dạng nguyên thủy mà lại chắc chắn và đẹp hơn. Kiểu cà vạt với được một chủ tiệm cà vạt ở New York – ông Jesse Langsdort thiết kế nên. Nhờ thiết kế này Jesse đã trở nên nổi tiếng và thu được “bộn” tiền. Cả thế giới dùng cà vạt 3 mảnh thay cho cà vạt một mảnh ngày xưa. Vào cuối thập kỷ 60 và đầu thập kỷ 70 của thế kỷ 20, những chiếc cà vạt đã rộng tới 5 inch. Vào thời điểm đó, nó rất phù hợp với cổ áo jacket rộng hơn và chiếc cổ cồn cao hơn của áo sơ mi.

Cũng giống như quần áo của đàn ông cần phù hợp với cơ thể của họ, chiếc cà vạt cũng cần tạo nên sự cân bằng. Mặc dù rất nhiều chiếc cà vạt ngày nay không còn rộng như thế nhưng nơi mà nút thắt được tạo nên vẫn duy trì được độ dày. ĐIều này làm cho việc thắt những chiếc nút nhỏ, lịch sự trở nên khó khăn hơn. Mối liên hệ giữa những nút thắt với những chiếc cổ cồn của áo sơ mi cũng được coi là một điều hết sức quan trọng, có nghĩa là nó không được quá to để che hết chiếc cổ áo và cũng không nên quá nhỏ để bị chìm lấp so với cổ cồn của áo. Những chiếc cà vạt thường có độ dài tiêu chuẩn từ 52 – 58 inch. Những người cao hơn, hoặc những người thắt nút theo kiểu Windsor có thể dùng loại cà vạt dài hơn nhưng phải đặt. Sau khi thắt cà vạt, đuôi cà vạt phải dủ dài xuống đến vùng đai của quần dài. Đuôi của cà vạt hoặc là phải cân bằng hoặc là phải nhỏ hơn đối với những người thấp).

Đến nay, cà vạt đã đi sâu vào chuyện ngôn ngữ, như người Pháp có thành ngữ “giấu mặt sau cà vạt” để chỉ những người ăn tham uống tục,chỉ biết cắm mặt mà ăn. Cà vạt còn được coi như một phương tiện để đánh giá con người, thế nên mới có câu “Hãy cho tôi biết anh thắt cà vạt gì, tôi sẽ cho anh biết anh là ai”, câu này có ý nghĩa hệt như “ngưu tầm ngưu, mã tầm mã” hay “tớ nào, chủ đó” vậy.

Dù rằng ngày nay vẫn có những nghệ sĩ làm nổi bật mình nhờ những kiểu thắt cà vạt “không giống ai” nhưng nhìn chung yêu cầu quan trọng nhất của cà vạt là phải “hòa hợp” với quần áo. Và cà vạt mãi mãi sẽ là đề tài bất tận cho nhiều nhà thiết kế, ghi dấu ấn về sự lịch lãm, sang trọng và “gu” ăn mặc của một người đàn ông

(KCBT – Sưu tầm)
Advertisements

Bạn nghĩ gì về bài viết này?

Không có bình luận

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

  • “Tôi không lo lắng về những gì các đối thủ cạnh tranh đang làm; Tôi chỉ lo lắng về những gì chúng tôi đang làm”

  • Lịch

    Tháng Tám 2007
    H B T N S B C
    « Th6   Th11 »
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    2728293031  
  • Hình ảnh

  • Danh mục bài viết